Od 5 listopada 2026 r. obowiązują zmiany w Kodeksie pracy dotyczące przeciwdziałania mobbingowi. Nowe przepisy upraszczają jego definicję, doprecyzowują obowiązki pracodawców i zwiększają minimalną wysokość zadośćuczynienia dla pracownika.
Nowa definicja mobbingu
Mobbing został określony jako uporczywe nękanie pracownika. Uporczywość oznacza zachowania powtarzające się, nawracające lub utrzymujące się w czasie. Nie trzeba już wykazywać ich długotrwałości, zamiaru sprawcy ani wystąpienia określonych skutków.
Mobbing może przybierać formę fizyczną, werbalną lub pozawerbalną, również za pośrednictwem poczty elektronicznej i komunikatorów. Jego sprawcą może być przełożony, współpracownik, podwładny lub grupa osób.
Przykłady takich zachowań to m.in. poniżanie, zastraszanie, nieuzasadniona krytyka, izolowanie pracownika czy utrudnianie mu wykonywania obowiązków.
Nie każda krytyka lub wymaganie ze strony pracodawcy jest mobbingiem. Uzasadnione polecenia, kontrola i egzekwowanie obowiązków nie stanowią mobbingu, jeśli odbywają się z poszanowaniem godności pracownika. Jednorazowe niewłaściwe zachowanie również co do zasady nie spełnia definicji mobbingu, ale może naruszać godność lub dobra osobiste i wymagać reakcji.
Obowiązki pracodawcy
Każdy pracodawca ma obowiązek systematycznie przeciwdziałać mobbingowi, dyskryminacji, nierównemu traktowaniu oraz naruszaniu godności i innych dóbr osobistych pracowników.
Działania powinny obejmować zapobieganie niepożądanym zachowaniom, ich wykrywanie, reagowanie na zgłoszenia, działania naprawcze oraz wsparcie osób dotkniętych mobbingiem.
Pracodawcy zatrudniający co najmniej 10 pracowników muszą formalnie określić zasady i procedury przeciwdziałania mobbingowi. Mogą to zrobić w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy lub odrębnym regulaminie antymobbingowym. Nie ma konieczności tworzenia osobnego dokumentu, jeśli odpowiednie zasady zostały już uregulowane.
Próg 10 pracowników dotyczy osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, a nie liczby etatów. Mniejsi pracodawcy również mają obowiązek przeciwdziałania mobbingowi, choć nie muszą wprowadzać odrębnego regulaminu.
Co powinien zawierać regulamin?
W dokumentach należy określić przede wszystkim sposób zgłaszania niepożądanych zachowań, osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń, zasady prowadzenia postępowań wyjaśniających i dokumentowania ich wyników. Warto również uregulować ochronę zgłaszających i świadków, działania naprawcze oraz częstotliwość szkoleń i działań profilaktycznych.
Odrębny regulamin antymobbingowy wymaga uzgodnienia ze związkami zawodowymi, a jeśli nie działają w firmie – z przedstawicielami pracowników.
Ochrona pracowników i konsekwencje finansowe
Nowe przepisy chronią przed działaniami odwetowymi nie tylko pracownika zgłaszającego mobbing, ale również osoby, które go wspierają, np. świadków.
Minimalne zadośćuczynienie za mobbing wynosi sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia. W 2026 r. jest to 28 836 zł, a od 2027 r. – 29 700 zł. Pracownik może również dochodzić odszkodowania za poniesioną szkodę majątkową.
Pracodawca, który wypłaci świadczenia pracownikowi, może dochodzić zwrotu odpowiedniej kwoty od sprawcy mobbingu. Zakres odpowiedzialności zależy m.in. od stopnia winy sprawcy i pracodawcy.
Do kiedy dostosować dokumenty?
Pracodawcy mają czas do 5 maja 2027 r. na dostosowanie obowiązujących regulaminów i procedur do nowych przepisów. Nie oznacza to jednak, że do tego czasu można odłożyć działania antymobbingowe – obowiązek systematycznego przeciwdziałania mobbingowi obowiązuje już od 5 listopada 2026 r.
